DRC: In Popokabaka groeit de chirurgische expertise om patiënten beter te helpen

In Popokabaka betekent competenties versterken ook de zorg versterken. In twaalf dagen scherpten 27 zorgverleners hun vaardigheden aan in chirurgie, anesthesie, reanimatie en verpleegkundige zorg. In het hart van het ziekenhuis werden 30 ingrepen uitgevoerd, waardoor opleiding meteen in de praktijk kon worden gebracht – met één doel: de zorg voor patiënten duurzaam verbeteren.

Twaalf dagen om de zorg beter te maken

In Popokabaka, in de provincie Kwango, begint betere zorg bij de mensen die er elke dag voor instaan. Van 9 tot 22 augustus 2026 werkten vier vrijwillige experten van Médecins Sans Vacances – dr. Pius Wonga, chirurg, Adrien Mabusama, technicus anesthesie en reanimatie, Yvette Mabukama, verpleegkundige op het operatiekwartier, en Désiré Nkama, verpleegkundige voor en na de operatie – samen met de teams van het Algemeen Referentieziekenhuis van Popokabaka.

Hun doel? De kennis en vaardigheden in algemene chirurgie versterken en tegelijk de zorg voor patiënten in haar geheel verbeteren. Van de diagnose en de operatie tot de anesthesie, reanimatie en de zorg na de operatie, met aandacht voor veilig en hygiënisch werken. In totaal namen 25 (para)medische zorgverleners van het ziekenhuis en twee zorgverleners uit referentiegezondheidscentra in de gezondheidszone deel aan de opleiding. Twaalf dagen lang gingen theorie en praktijk hand in hand, midden in het ziekenhuis: samen overleggen, patiëntenrondes, thematische sessies, simulaties en vooral leren op de werkvloer.

30 ingrepen: leren door te zorgen

De opleiding bleef niet beperkt tot een klaslokaal. Ze vond plaats aan het bed van de patiënt, in de dagelijkse realiteit van het ziekenhuis. Tijdens de zending werden 30 chirurgische ingrepen uitgevoerd. Zo kregen de teams de kans om de aangeleerde technieken meteen in de praktijk toe te passen. Daarvan waren 19 ingrepen binnen de buikchirurgie, aangevuld met onder meer urologische ingrepen, behandelingen van een acute chirurgische buik, een miltverwijdering, een myomectomie, een hysterectomie en twee ingrepen voor een verzakking van de blaas (cystocele).

Elke ingreep was een kans om bij te leren: de juiste techniek kiezen voor elke aandoening, de chirurgische handelingen verfijnen en de eigen aanpak vergelijken met de ervaring van de experten. Voor dr. Mangata Mulumba Heritier, medisch directeur van het HGR van Popokabaka, was het resultaat meteen merkbaar:

Voor elke aandoening werd de juiste techniek toegepast. Deze zending heeft ons geholpen om onze chirurgische vaardigheden verder te versterken en onze patiënten beter te verzorgen.

In het operatiekwartier telt elk detail

De kwaliteit van een ingreep hangt niet alleen af van de handelingen van de chirurg. Ook de hele zorgketen speelt een belangrijke rol. In het operatiekwartier gingen de verpleegkundigen aan de slag met de samenstelling en etikettering van de instrumentensets en met het correct reinigen van de instrumenten. Fouten bij het aseptisch werken werden opgespoord en besproken, zodat de werkwijze verder kon worden verbeterd.

Voor en na de ingreep verbeterden de verpleegkundige teams hun aanpak, onder meer bij de zorg voor en na een operatie en bij het bijhouden van het verpleegkundig dossier. Elke opgenomen patiënt kreeg bovendien uitleg en advies over gezondheid en zorg.
De impact gaat dus verder dan alleen de uitgevoerde operaties: het gaat erom de kwaliteit van de volledige patiëntenzorg te verbeteren.

Reanimatie: de juiste handelingen kunnen levens redden

In een noodsituatie kunnen enkele minuten en de juiste handelingen het verschil maken. Tijdens de zending konden de teams anesthesie en reanimatie werken met concrete situaties en oefenen op een oefenpop. De zorgverleners voerden onder meer twee nasotracheale en drie orotracheale intubaties uit. Ook versterkten ze hun vaardigheden in zuurstoftherapie, met 10 toepassingen tijdens de zending. Deze nieuwe vaardigheden helpen het ziekenhuis om patiënten die een chirurgische ingreep en aangepaste opvolging nodig hebben, beter op te vangen en te verzorgen.

Wat tijdens de zending wordt geleerd, blijft ook daarna

Opleiden is meer dan alleen een technische handeling aanleren. Het gaat erom lokale teams te versterken, zodat ze hun eigen manier van werken verder kunnen ontwikkelen en blijven groeien, ook nadat de experten weer naar huis zijn. Dat is de kracht van het partnerschap tussen Artsen Zonder Vakantie en het HGR van Popokabaka, dat al sinds 2018 loopt.

Uit de eerste evaluaties kwamen drie prioritaire domeinen naar voren: ziekenhuishygiëne, algemene chirurgie en dringende verloskundige en neonatale zorg. Sinds 2023 bouwt het tweede traject voor capaciteitsversterking verder op het werk rond algemene chirurgie en dringende verloskundige en neonatale zorg. Ziekenhuishygiëne is daarbij een rode draad doorheen alle activiteiten.
De zending van augustus 2026 maakt deel uit van een traject op lange termijn: stap voor stap de vaardigheden versterken om de zorg duurzaam te verbeteren.

Verworven kennis versterken, ondanks de uitdagingen

Op het terrein gaan de geboekte vooruitgang en de resterende noden hand in hand. De zending bracht onder meer een aantal uitdagingen aan het licht rond de beschikbaarheid van bepaalde materialen, zoals zuurstofcilinders en zuurstofconcentratoren. Ook zijn er extra materialen nodig voor de sterilisatie in het operatiekwartier.

Om de opgebouwde kennis en vaardigheden te verankeren, houdt Artsen Zonder Vakantie nauw contact met de teams in Popokabaka en de vrijwillige experten. Door deze begeleiding op lange termijn kunnen de teams wat ze geleerd hebben verder versterken en stap voor stap zelfstandiger werken, met steeds betere werkmethodes.

Van Popokabaka naar de hele gezondheidszone

De impact van de zending reikt verder dan het HGR alleen. Twee zorgverleners uit referentiegezondheidscentra in de gezondheidszone van Popokabaka namen deel aan de opleiding.
Dat is belangrijk: door kennis en vaardigheden te delen met zorgverleners buiten het referentieziekenhuis, helpt de zending om de zorg in de hele gezondheidszone te versterken. Zo blijft de opgedane kennis ook na het vertrek van de experten verder doorwerken.

Met kennis en vaardigheden de zorg versterken

Hier is een natuurlijkere Vlaamse versie, met een vlotte communicatiestijl en Artsen Zonder Vakantie / zending consequent toegepast: In Popokabaka wordt de impact van een zending dus niet alleen gemeten aan het aantal mensen dat een opleiding volgde of het aantal uitgevoerde ingrepen.

Het gaat ook om wat er in de dagelijkse praktijk verandert: een chirurgische techniek die beter wordt beheerst, zorgvuldiger aseptisch werken, betere opvolging na een operatie of een reanimatietechniek die beter wordt toegepast.
In Popokabaka wordt de impact van een zending dus niet alleen gemeten aan het aantal mensen dat een opleiding volgde of het aantal uitgevoerde ingrepen. Het gaat ook om wat er in de dagelijkse praktijk verandert: een chirurgische techniek die beter wordt beheerst, zorgvuldiger aseptisch werken, betere opvolging na een operatie of een reanimatietechniek die beter wordt toegepast.

In twaalf dagen versterkten 27 zorgverleners hun vaardigheden en werden 30 ingrepen uitgevoerd. Maar de ambitie reikt verder: ervoor zorgen dat deze kennis en vaardigheden in het ziekenhuis verankerd blijven, gedeeld worden binnen de gezondheidszone en stap voor stap bijdragen aan betere zorg voor de patiënten in Popokabaka.

🔗 Lees meer over de resultaten

Deze zending maakt deel uit van het meerjarige programma Artsen Zonder Vakantie–Memisa–Keten Van Hoop België 2022-2026, met cofinanciering van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp (DGD).

Tekst : Pierrot Kihala – Alexandra Guillot
Publicatiedatum: 25.09.26

Help onze Afrikaanse collega’s om noodzakelijke medische zorg toegankelijk te maken.

Doe een gift