Maandenlang wachtte de 19-jarige Nzola in het ziekenhuis van Popokabaka, in DR Congo, op hulp voor een zware obstetrische fistel na een traumatische bevalling. Wat eerst een uitzichtloze situatie leek, kreeg toch een positieve wending dankzij de samenwerking tussen lokale zorgverleners en AZV expert-vrijwilligers. Het verhaal van Nzola toont hoe opleiding, expertise en solidariteit levens kunnen veranderen.
Verteld door Inge Vrancken, post-op verpleegkundige en AZV expert-vrijwilliger
“Op de eerste dag van de zending van Artsen Zonder Vakantie in Popokabaka doen we de zaalronde. Tussen de patiënten die op ons wachten, zie ik een meisje van negentien jaar. Ze heet Nzola. Naast haar, onafscheidelijk, haar moeder.
Ze zijn er al sinds oktober 2025. Maanden wachten, met één enkele hoop: dat de zending van Artsen Zonder Vakantie haar leven zou veranderen.”
“Wat Nzola had meegemaakt, laat zich moeilijk vatten. Een ongewenste zwangerschap. Een bevalling die veel te lang duurde in een amper uitgerust gezondheidscentrum, zonder de juiste hulp. Pas laat werd ze doorverwezen naar het ziekenhuis van Popokabaka. Haar kindje werd doodgeboren. Zelf hield ze er een obstetrische fistel aan over.”
Een obstetrische fistel is een abnormale opening tussen de blaas en de vagina, veroorzaakt door de extreme druk tijdens een langdurige bevalling. De aandoening leidt tot constant en oncontroleerbaar urineverlies, dag en nacht. In de DRC worden naar schatting 42.000 vrouwen getroffen door een fistel, en elk jaar komen daar duizenden vrouwen bij. Veel van hen worden verstoten door hun familie of gemeenschap, vernederd en geïsoleerd. De gevolgen zijn niet alleen lichamelijk, maar ook sociaal en psychologisch enorm zwaar.
“Bovendien was de papa van Nzola overleden en de vader van haar kindje was niet meer in beeld. Intussen zorgde haar oudere broer thuis voor de jongere kinderen. Alleen haar moeder bleef onafgebroken aan haar zijde. En Nzola? Zij wachtte op hulp. Op een kans.”
Die kans leek eerst weg te glippen. Tijdens de consultatie onderzocht Dr. Angel, onze gynaecoloog, de fistel die bijzonder groot en complex bleek. Als algemeen gynaecoloog, zonder gespecialiseerde ervaring in deze ingreep, nam dr. Angel een moeilijke maar eerlijke beslissing: hij zou niet opereren. ‘Als ik het doe en het mislukt,’ zei hij, ‘kan het nooit meer hersteld worden.’ Ik zag de teleurstelling op haar gezicht. Voor haar voelde het alsof alle deuren opnieuw dichtgingen.”
Postoperatieve verpleegkundige Inge, anesthesist Marie-Noël en verloskundige Anne-Mie.
Gynaecoloog Angel en anesthesist Marie-Noël
“Maar we wilden haar niet zomaar laten vertrekken. We overlegden samen, zochten naar mogelijkheden. Ook Marie-Noël, de Afrikaanse anesthesiste die mee op zending was, dacht meteen mee. Zij bracht ons in contact met Dr. Dolores Nembunzu, gynaecologe in het ziekenhuis Saint-Joseph in Kinshasa en oprichtster van de gespecialiseerde fistelkliniek. Op dat moment was ze zelf op zending met Artsen Zonder Vakantie in Gombe-Matadi. Toch reageerde ze meteen: Nzola mocht naar Kinshasa komen. De operatie zou gratis gebeuren.”
Dr. Dolores Nembunzu kwam in 2003 voor het eerst in contact met Belgische AZV expert-vrijwilligers. Ze leerde fisteloperaties uitvoeren aan de zijde van ervaren chirurgen en bouwde zo een expertise op die vandaag van onschatbare waarde is in de DRC. Met steun van AZV richtte ze in 2007 de fistelkliniek van het ziekenhuis Saint-Joseph in Kinshasa op. Vandaag is ze een referentie binnen én buiten Congo, waar ze bekendstaat als la maman des fistuleuses. Tegelijk geeft ze haar kennis door aan andere artsen. Als lokale expert-vrijwilliger trekt ze nu zelf op zending naar ziekenhuizen zoals Gombe-Matadi en Popokabaka, om medische teams ter plaatse op te leiden.
“Kijk naar de foto. Dat is Nzola op het moment dat ze hoort dat ze geholpen zal worden. Die glimlach vergeet ik niet snel. Na maanden van onzekerheid kwam er eindelijk opnieuw perspectief.”
Vorige week werd Nzola met succes geopereerd in Kinshasa. Een Congolese arts die ooit werd opgeleid door AZV expert-vrijwilligers, helpt vandaag zelf vrouwen zoals zij. Zo wordt kennis stap voor stap doorgegeven, zodat vrouwen als Nzola opnieuw uitzicht krijgen op een toekomst. Met uw steun kunnen AZV expert-vrijwilligers lokale zorgverleners blijven opleiden en gespecialiseerde zorg bereikbaar maken voor vrouwen die daar anders geen toegang toe hebben.
