Kimpese: leren, oefenen en handelen, dicht bij de patiënt

In een noodsituatie kunnen enkele minuten het verschil maken tussen leven en dood. In het HGR IME-ziekenhuis in Kimpese, in DR Congo, scherpen zorgteams hun vaardigheden aan om alarmsignalen snel te herkennen, patiënten te stabiliseren en doortastend samen te werken. Tijdens een opleiding van twee weken, begeleid door Artsen Zonder Vakantie, versterkten 18 zorgverleners hun competenties. Wat ze leerden, brachten ze meteen in de praktijk, met concrete handelingen aan het bed van de patiënt.

De juiste reflexen maken het verschil

Een patiënt komt binnen op de spoeddienst. Zijn toestand is zorgwekkend. Wat moet je eerst controleren? Welke alarmsignalen mag je niet over het hoofd zien? Hoe bepaal je welke handelingen voorrang krijgen en voorkom je dat kostbare tijd verloren gaat? Op een spoeddienst is weten wat je moet doen essentieel. Maar weten in welke volgorde je moet handelen, kan minstens even doorslaggevend zijn. Rond deze vragen draaide de opleidingszending die van 1 tot 15 oktober 2026 plaatsvond in het Hôpital Général de Référence IME Kimpese, in de provincie Kongo-Central, in DR Congo.

Centraal in deze opleiding stond de ABCDE-benadering: een systematische methode die zorgverleners helpt om de vitale functies van een patiënt snel te beoordelen, afwijkingen op te sporen en in te grijpen volgens de dringendheid van de situatie.
Het doel? De teams versterken in het herkennen van kritieke situaties, het stabiliseren van patiënten en het verzekeren van een aangepaste klinische opvolging.

Leren waar spoedsituaties zich voordoen: aan het bed van de patiënt

In plaats van uitsluitend theoretische vorming koos de opleidingszending bewust voor leren op de werkvloer, midden in de spoeddienst.
Gedurende 8 dagen praktijkopleiding en 4 dagen theoretische vorming wisselden de deelnemers kennisopfrissing af met oefeningen in kleine groepen en de opvang van patiënten op de spoeddienst.
Zo werd de ABCDE-benadering meteen toegepast in reële situaties, onder meer bij de opvang van polytraumapatiënten. Artsen en verpleegkundigen werkten nauw samen om levensbedreigende afwijkingen te herkennen, prioriteiten te stellen en te bepalen welke stabiliserende handelingen nodig waren.

De opleiding besteedde ook aandacht aan cardiopulmonale reanimatie (CPR), zowel op basisniveau als op gevorderd niveau, en aan het opstarten en gebruiken van de automatische externe defibrillator (AED).
Een ander belangrijk onderdeel was de opvolging van patiënten na hun stabilisatie. De teams verdiepten onder meer hun kennis van bewakingsmonitoren, het instellen van alarmen en het opvolgen van klinische parameters.
In totaal bereikte de opleidingszending 18 zorgprofessionals: 16 (para)medische medewerkers van het ziekenhuis en 2 externe artsen in opleiding. Van de 16 opgeleide ziekenhuismedewerkers waren er 13 vrouwen en 3 mannen.
Achter deze cijfers schuilt één gezamenlijke ambitie: van elke zorgverlener een sterke schakel maken in een gecoördineerde en doeltreffende patiëntenzorg.

Een behandelruimte op maat van de zorgteams

Een opleiding draait niet alleen om het overdragen van kennis. Zorgverleners moeten die kennis ook in goede omstandigheden in de praktijk kunnen brengen.
Vanuit die gedachte werd, in nauwe samenwerking met de ziekenhuisteams, een kleine chirurgische behandelruimte ingericht en geïnstalleerd voor de opvang van traumapatiënten.
Het doel? Een functionele werkruimte creëren die aansluit bij de behoeften van de spoeddienst en de opvang en behandeling van patiënten vergemakkelijkt.
Deze realisatie weerspiegelt een belangrijk uitgangspunt van de aanpak van Artsen Zonder Vakantie: verbeteringen worden samen met de lokale teams opgebouwd, vanuit hun dagelijkse praktijk en hun concrete behoeften.

De echte impact? Zien dat wat geleerd is, blijft doorwerken

Voor Laurence Borguet, spoedverpleegkundige en vrijwillig expert bij Artsen Zonder Vakantie, had deze derde opleidingszending in IME Kimpese een bijzondere betekenis. Ze kreeg de kans om met eigen ogen vast te stellen welke vooruitgang de teams hebben geboekt sinds haar vorige tussenkomsten.

Het was de derde keer dat ik naar IME kwam. Ik kon vaststellen dat de eerder verworven kennis en vaardigheden heel goed behouden zijn gebleven. De aanbevelingen die we vorig jaar deden, werden ter harte genomen en in de praktijk gebracht. Het is fijn om terug te komen en te zien dat wat de teams hebben geleerd, is blijven hangen en dagelijks wordt toegepast.

Deze vaststelling is bijzonder bemoedigend. Want de impact van een opleiding meet je niet alleen aan het aantal deelnemers of aan de kennis die ze tijdens enkele dagen opdoen. Het gaat er ook om wat blijft hangen, verder groeit en deel wordt van de dagelijkse werkpraktijk.
In Kimpese werden de aanbevelingen uit de vorige opleidingszending ter harte genomen. De ABCDE-benadering wordt inmiddels dagelijks toegepast door de artsen en verpleegkundigen van de spoeddienst.
Daar krijgt kennisdeling haar volle betekenis: wanneer de aangeleerde vaardigheden uitgroeien tot gezamenlijke reflexen en ook lang na het vertrek van de vrijwillig expert in de dagelijkse praktijk blijven doorwerken.

De verworven kennis versterken en de volgende stappen voorbereiden

De opleidingszending bracht ook verschillende aandachtspunten aan het licht om de vooruitgang verder te zetten.
De opvang van polytraumapatiënten vraagt onder meer om specifieke opleidingen, zoals ATLS/ACLS. Daarnaast moet de spoeddienst kunnen beschikken over goed functionerende apparatuur en de nodige verbruiksmaterialen om die optimaal te gebruiken, zoals elektroden voor bewakingsmonitoren en patches voor de defibrillator.
Ook het opnieuw in gebruik nemen van twee monitoren die momenteel hersteld worden en het terug beschikbaar maken van een elektrocardiogramtoestel (ECG) behoren tot de aandachtspunten.

Deze vaststellingen vormen de basis voor nieuwe acties: bijkomende opleidingen, een regelmatige opvolging van de werkpraktijken en een betere afstemming van het beschikbare materiaal op de diensten waarvoor het bestemd is.
Want een spoeddienst duurzaam versterken vraagt om een geïntegreerde aanpak op verschillende fronten: de competenties van zorgverleners, de organisatie van het werk en de beschikbare apparatuur.

Meer dan twintig jaar partnerschap, één gedeelde ambitie

De samenwerking tussen Artsen Zonder Vakantie en het HGR IME Kimpese gaat terug tot 2003. Doorheen de jaren groeide dit partnerschap rond één gedeelde doelstelling: de kwaliteit van de toegankelijke gezondheidszorg voor de bevolking verbeteren, met bijzondere aandacht voor de meest kwetsbare mensen.
Na een eerste versterkingstraject, met aandacht voor algemene en orthopedische chirurgie, obstetrische en neonatale urgentiezorg en het kwaliteitssysteem, werd de samenwerking in 2023 hervat met nieuwe prioriteiten. Daarbij kwamen onder meer de spoedgevallenzorg en intensieve pediatrische zorg, inclusief neonatologie, aan bod.

Meer dan de twee weken opleiding weerspiegelt deze samenwerking een engagement op lange termijn: ziekenhuisteams begeleiden, hun expertise versterken en hen ondersteunen bij het ontwikkelen van kwaliteitsvolle en duurzame werkpraktijken.
In Kimpese wordt vooruitgang dus niet alleen gemeten in opleidingsdagen of deelnemers. Ze wordt ook zichtbaar in handelingen die vaste reflexen worden, aanbevelingen die in de praktijk worden gebracht en teams die steeds zelfstandiger kunnen werken. Want op de spoeddienst kan samen weten hoe te handelen écht het verschil maken.

 


Deze opleidingszending maakt deel uit van het meerjarenprogramma ‘Health for All’ 2022-2026 van Artsen Zonder Vakantie, Memisa en Keten van Hoop België.
Met de steun van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking.


Publicatiedatum : 06/11/2026
Tekst: Pierrot Kihala – Alexandra Guillot

Help onze Afrikaanse collega’s om noodzakelijke medische zorg toegankelijk te maken.

Secret Link