Betere spoedzorg voor moeders en baby’s in vier Congolese ziekenhuizen

Wanneer een bevalling plots levensgevaarlijk wordt

Een bevalling verloopt meestal goed. Maar soms verandert alles in enkele minuten. Een moeder krijgt een zware bloeding. Een baby ademt niet na de geboorte. Een keizersnede moet dringend gebeuren. Of een vrouw krijgt eclampsie, een levensbedreigende complicatie tijdens de zwangerschap.

Op zulke momenten moet een zorgteam snel en juist handelen. In de partnerziekenhuizen in DR Congo staan zorgteams elke dag klaar voor moeders en pasgeborenen, ook wanneer materiaal, personeel of infrastructuur onder druk staan.

Daarom werkte Artsen Zonder Vakantie de voorbije twee jaar samen met vier partnerziekenhuizen rond moeder-kindzorg: Gombe-Matadi, Popokabaka, Walungu en Mubumbano. Door bewust op dit essentiële domein in te zetten, kan Artsen Zonder Vakantie haar impact vergroten en bijdragen aan een duurzame verbetering van de zorg voor moeders en pasgeborenen.

Samen sterker in noodsituaties

De kracht van de zendingen zat in de praktijk. Expert-vrijwilligers werkten zij aan zij met lokale artsen, vroedvrouwen, verpleegkundigen en anesthesietechnici op de materniteit, in het operatiekwartier, op neonatologie en bij de opvolging na operaties.

Samen volgden ze bevallingen op, bespraken ze alarmsignalen, oefenden ze de reanimatie van pasgeborenen en bekeken ze hoe een moeder na een keizersnede beter opgevolgd kan worden. Ook de reactie op bloedingen na de bevalling kreeg veel aandacht, net als de samenwerking tussen de verschillende diensten wanneer een rustige bevalling plots een spoedgeval wordt.

Het doel was niet om zorg over te nemen, maar om lokale teams sterker te maken in hun eigen dagelijkse praktijk. Want zij zijn het die er elke dag staan, ook wanneer onze expert-vrijwilligers weer naar huis zijn.

Vooruitgang die moeders en baby’s beschermt

De impact werd zichtbaar in concrete zorgmomenten. Zorgverleners pasten richtlijnen beter toe, namen actief deel aan oefeningen en bouwden verder aan goede praktijken zoals huid-op-huidcontact, vroege borstvoeding en dagelijkse opvolging van moeders en pasgeborenen.

In Mubumbano werden tijdens één zending 64 bevallingen opgevolgd, waaronder 19 keizersnedes, en 65 pasgeborenen opgevangen. In Walungu ging het om 64 bevallingen, 14 keizersnedes en 25 pasgeborenen op neonatologie.

Ook in Popokabaka en Gombe-Matadi werd gewerkt aan zorg op kritieke momenten, van complicaties tijdens de arbeid en bloedingen na de bevalling tot anesthesie bij dringende ingrepen, reanimatie van pasgeborenen en opvolging na operaties.

Het gaat dus niet om één spectaculaire verandering, maar om tientallen momenten waarop een beter voorbereid team kordater kan optreden.

Kleine veranderingen, grote betekenis

Goede zorg hangt niet alleen af van medische kennis. Ook voorbereiding, samenwerking en beschikbaar materiaal zijn van levensbelang. Bij een spoedkeizersnede moet het team meteen kunnen handelen. Ook wanneer een baby niet ademt of een moeder na een operatie extra opvolging nodig heeft, maakt een goede voorbereiding het verschil.

Tijdens de zendingen bekeken de teams samen hoe de zorg voor moeder en kind stap voor stap veiliger kon. Soms zit vooruitgang in kleine veranderingen. Wanneer alarmsignalen sneller worden herkend, een pasgeborene meteen warm wordt gehouden of een moeder na een keizersnede nauwkeuriger wordt opgevolgd, wordt zorg stap voor stap veiliger.

Voor de patiënt maken die verbeteringen een groot verschil.

Stap voor stap veiliger

Na twee jaar in de vier partnerziekenhuizen is de balans hoopgevend. De verschillende zendingen zorgden voor vooruitgang in verloskundige spoedzorg, neonatale reanimatie, anesthesie, postoperatieve opvolging, wondzorg, hygiëne en organisatie van de materniteit.

Duurzame verandering vraagt tijd. Nieuwe gewoontes raken pas echt ingeburgerd wanneer teams ze blijven oefenen, wanneer het nodige materiaal beschikbaar blijft en wanneer verdere begeleiding mogelijk is. Precies daarom blijft Artsen Zonder Vakantie inzetten op langdurige partnerschappen.

Want veiligere zorg begint vaak heel concreet: met een goed voorbereid team en materiaal dat klaarstaat wanneer moeder en baby dringend zorg nodig hebben.