Burundi: Zonne-energie, een bondgenoot voor duurzame gezondheidszorg

In Burundi helpt zonne-energie de gezondheidsinfrastructuur te versterken. In het kader van het project Soleil Nyakiriza leidde Artsen Zonder Vakantie 55 professionals op in het onderhoud van fotovoltaïsche installaties. Zo zorgen zij ervoor dat er ook op lange termijn betrouwbare energie beschikbaar blijft voor de gezondheidszorg.

Wanneer energie een kwestie van gezondheid wordt

In een ziekenhuis is elektriciteit zoveel meer dan licht. Wanneer de stroom uitvalt, kunnen medische toestellen stilvallen, behandelingen worden onderbroken en kan de zorg voor patiënten onder druk komen te staan.
In Burundi helpt het Soleil Nyakiriza-project daar verandering in te brengen. Zonne-energie krijgt er een plaats in gezondheidscentra en basisscholen en wordt zo een belangrijke schakel in betrouwbare en duurzame zorg.
Het project, gefinancierd door de Internationale Ontwikkelingsassociatie (IDA) van de Wereldbankgroep, investeert niet alleen in zonnepanelen. Het versterkt ook de infrastructuur en de lokale expertise die nodig zijn om deze installaties op lange termijn te laten werken.
Want duurzame gezondheidszorg begint soms bij iets heel fundamenteels: een betrouwbare energievoorziening.

Maar zonnepanelen installeren volstaat niet. Om ervoor te zorgen dat deze installaties jaar na jaar energie blijven leveren, zijn mensen nodig die ze kunnen bedienen, onderhouden en herstellen. Daar krijgt de opleiding van onderhoudstechniekers door Artsen Zonder Vakantie haar volle betekenis. Door lokale professionals de nodige kennis en vaardigheden aan te reiken, wordt niet alleen geïnvesteerd in de installaties zelf, maar ook in de expertise die nodig is om ze op lange termijn betrouwbaar te laten werken.

55 professionals om de installaties duurzaam te laten werken

Van 8 juli tot 14 augustus 2026 was de École Technique Secondaire de Kamenge in Bujumbura het decor voor een nieuwe fase in de opleiding van onderhoudstechniekers.
In totaal namen 55 professionals deel aan de opleiding: 52 onderhoudstechniekers uit districtziekenhuizen, onder wie 4 vrouwen, en 3 ingenieurs van het Ministerie van Nationaal Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek (MENRS).

Deze tweede groep speelt in op een heel concrete behoefte. Sommige deelnemers nemen de plaats in van technici die hun functie hebben verlaten. Anderen komen uit ziekenhuizen waar meerdere technici werken, onder wie bijvoorbeeld informatici.
Achter deze cijfers schuilt één gemeenschappelijk doel: lokale expertise versterken, zodat de fotovoltaïsche installaties goed blijven functioneren en onderhouden kunnen worden, dicht bij de dagelijkse realiteit van de gezondheidszorg.

Van theorie naar de praktijk

Hier geen opleiding die blijft steken in handleidingen en elektrische schema’s.
De nadruk lag sterk op de praktijk. De opleiding combineerde theoretische lessen met begeleide oefeningen, cases, praktijkopdrachten met fotovoltaïsche oefenkits en interventies op echte installaties. Evaluaties voor en na de opleiding maakten het bovendien mogelijk om de opgedane kennis en vaardigheden in kaart te brengen.

De deelnemers leerden hoe een fotovoltaïsch systeem is opgebouwd, hoe ze de verschillende onderdelen herkennen, hoe ze een installatie monteren en bekabelen, hoe ze een systeem in gebruik nemen en hoe ze een installatie dimensioneren op basis van de energiebehoeften.
Ook preventief en curatief onderhoud, het opsporen en herstellen van storingen en de essentiële veiligheidsvoorschriften bij werkzaamheden aan elektrische en fotovoltaïsche installaties kwamen uitgebreid aan bod.
Die praktijkgerichte aanpak is cruciaal. Na de opleiding zullen de technici hun nieuwe vaardigheden immers zelf inzetten in de gezondheidscentra die van het project profiteren. Zo wordt opleiding rechtstreeks vertaald naar duurzame zorg op het terrein.

Nieuwe vaardigheden, voor een impact die verder gaat dan de opleiding

Het onmiddellijke resultaat is tastbaar: 55 professionals hebben hun vaardigheden versterkt op het vlak van het ontwerpen, installeren en onderhouden van fotovoltaïsche systemen. Onder hen zijn 4 vrouwen. Maar de verwachte impact reikt veel verder dan de mensen die de opleiding volgden.
Goed opgeleide technici kunnen sneller ingrijpen bij een storing, het nodige onderhoud regelmatig uitvoeren en het risico op defecten aan de installaties beperken.

Op langere termijn draagt deze expertise bij aan de beschikbaarheid en continuïteit van gezondheidsdiensten. Ze helpt ook om medische apparatuur onder betere omstandigheden te laten functioneren en versterkt de technische en institutionele capaciteit van het gezondheidssysteem.
Bovenal draagt deze opleiding bij aan een fundamenteel doel van het Soleil Nyakiriza-project: ervoor zorgen dat de investeringen in gezondheidsinfrastructuur ook op lange termijn blijven renderen.

Duurzame energie heeft duurzame expertise nodig

De overstap naar zonne-energie draait dus om meer dan alleen zonnepanelen installeren.
Het gaat ook om het doorgeven van kennis en vaardigheden, het versterken van lokale teams en het creëren van de juiste voorwaarden om infrastructuur ook op lange termijn goed te laten functioneren.

Dat is precies waar Artsen Zonder Vakantie op inzet binnen dit programma voor capaciteitsversterking. Deze opleiding is de vijfde module in het opleidingstraject van de tweede groep. Eerder volgden de deelnemers modules over het opfrissen van hun kennis van elektriciteit, toegepaste elektronica, het beheer van medische technologie en de koudeketen.
Door lokale expertise in het onderhoud van fotovoltaïsche installaties uit te bouwen, brengt het project twee uitdagingen samen die vaak los van elkaar worden bekeken: toegang tot betrouwbare energie en toegang tot kwaliteitsvolle gezondheidszorg.
Zo wordt zonne-energie niet alleen een duurzame energiebron, maar ook een hefboom voor duurzame zorg.

Investeren in mensen om infrastructuur duurzaam te verankeren

Een technicus opleiden betekent hem of haar de middelen geven om zelf in actie te komen. Tientallen professionals opleiden betekent stap voor stap de capaciteit van een systeem versterken om de infrastructuur waarvan het afhankelijk is, zelf te onderhouden.

In Burundi zullen deze vaardigheden een belangrijke rol spelen in het duurzaam in stand houden van de zonne-installaties van het Soleil Nyakiriza-project – en daarmee ook in de continuïteit van de gezondheidsdiensten die dankzij deze installaties van energie worden voorzien.
Zonne-energie levert de kracht. Lokale expertise zorgt ervoor dat die kracht blijft werken.

Met de steun van

De Wereldbank (IDA)
Project Soleil NYAKIRIZA
Met de medewerking van Het Ministerie van Volksgezondheid, via de Directie Gezondheidsinfrastructuur en Uitrusting
École Technique Secondaire de Kamenge
BDS / HD

Met de financiering van

De Internationale Ontwikkelingsassociatie (IDA) van de Wereldbankgroep, via het Project Soleil NYAKIRIZA.

Tekst : Justa Sindayigaya / Alexandra Guillot
Publicatiedatum : 16.09.2026

Help onze Afrikaanse collega’s om noodzakelijke medische zorg toegankelijk te maken.

Doe een gift