Kasongo-Lunda: een blik op een zending rond intensieve zorg, reanimatie en ziekenhuishygiëne

Twee weken lang, van 11 tot 24 oktober 2026, gingen de teams van Artsen Zonder Vakantie aan de slag in het Algemeen Referentieziekenhuis van Kasongo-Lunda, in de provincie Kwango (DR Congo). Op het programma: reanimatie, triage, een betere organisatie van de zorg en het verbeteren van de ziekenhuishygiëne. Maar bovenal: kennis en ervaring delen en doorgeven, met het oog op duurzame resultaten.

3 experten, 78 zorgverleners, 1 gedeelde ambitie

Dr. Sylvie Ndjoko, anesthesist-intensivist, en Marcel Tshilumba, verpleegkundige gespecialiseerd in spoedgevallen en intensieve zorg, namen als expert-vrijwilligers van Artsen Zonder Vakantie deel aan de zending rond intensieve zorg en reanimatie. Tegelijkertijd begeleidde Jean Claude Kabidi, expert in ziekenhuishygiëne, een tweede zending rond dit thema.

Tegenover hen stonden 78 gemotiveerde zorgverleners van het ziekenhuis: 27 medewerkers uit de afdelingen intensieve zorg en reanimatie en 51 medewerkers betrokken bij de ziekenhuishygiëne. Zowel artsen als verpleegkundigen, allemaal met één gemeenschappelijk doel: bijleren, kennis delen en de kwaliteit van de zorg verder verbeteren.

Wanneer opleiding levens redt

Geen enkele opleiding wordt zo op de proef gesteld als tijdens een echte noodsituatie. Tijdens de dagelijkse zaalrondes en ochtendvergaderingen zagen de expert-vrijwilligers hoe hun begeleiding plots overging in concrete interventies.

Een verpleegkundige krijgt tijdens een vergadering een stuipaanval. De aangeleerde stappen worden meteen toegepast: de tong beschermen, secreties afzuigen, een intraveneuze toegang plaatsen en medicatie toedienen. De volledige hulpverleningsketen komt op gang, precies zoals aangeleerd.

Wanneer een arts in de operatiezaal in elkaar zakt, wordt even kordaat en volgens dezelfde procedures gehandeld.

Ook een diagnostische en therapeutische pleurapunctie brengt duidelijkheid en verlichting bij een patiënt met een pleuraal syndroom.

Deze momenten zullen de lokale zorgverleners niet snel vergeten.

De samenwerking verliep uitstekend, van de briefing tot de debriefing. Iedereen was betrokken, te beginnen met de medisch directeur en de directeur verpleegkunde.

– blikt Marcel Tshilumba terug.

Snel triëren, beter zorgen

Bij spoedgevallen telt elke minuut. De TETU-aanpak (Triage, Evaluatie, Behandeling, Urgentie) vormde de rode draad doorheen de theoretische uiteenzettingen en praktische oefeningen. De zorgverleners verdiepten zich onder meer in de ABCDE- en XABCDE-benadering, de Glasgow- en EVDA-schalen, het essentiële materiaal voor triage en de techniek om een intraveneuze toegang te plaatsen.

In het ziekenhuis werd de theorie meteen aan de praktijk getoetst: van het aanleggen van een spalk en een circulair gipsverband van dij tot voet bij een spoedgeval, tot het chirurgisch reinigen van een grote hoofdwonde. Ook anesthesietechnieken in een omgeving met beperkte middelen kwamen aan bod.

Een andere belangrijke prioriteit was de bestrijding van cholera, waarvan het aantal gevallen opnieuw toenam. Om de besmettingsketen te doorbreken, kregen familieleden en begeleiders van patiëntenvoorlichting over preventieve hygiënemaatregelen. Bij alle patiënten die in het cholerabehandelcentrum (CTC) en op de spoeddienst werden opgenomen, werd een intraveneuze toegang geplaatst.

Ook de bestaande noodprotocollen werden grondig geëvalueerd en verder aangevuld met inzichten en ervaringen uit de praktijk.

Hygiëne als essentieel onderdeel van goede zorg

Ondertussen ging Jean Claude Kabidi aan de slag met een heel andere uitdaging: ziekenhuishygiëne en een betere organisatie van de ruimtes en materialen. De beginsituatie was weinig rooskleurig: afval werd niet gescheiden, een kleurcodesysteem voor afvalsortering ontbrak en de opslagruimte was te klein en toegankelijk voor dieren. Ook het ziekenhuislinnen werd zonder onderscheid tussen proper en vuil vervoerd. In het operatiekwartier waren bovendien zowel de autoclaaf als de Poupinel (droogsterilisator) buiten gebruik.

De aanpak leverde concrete en zichtbare resultaten op. De medewerkers kregen opleiding over afvalsortering aan de bron, de inzamelingsroutes en het correcte gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM).

Ook de wasserij werd grondig aangepakt: ze werd leeggemaakt, schoongemaakt en opnieuw ingericht. De vuile en propere zones zijn voortaan duidelijk van elkaar gescheiden met behulp van signalisatie. Het ziekenhuislinnen volgt nu een eenrichtingscircuit, waardoor kruisbesmetting wordt tegengegaan.

Ook de omgeving van de verbrandingsoven werd aangepakt. Omgevallen en hinderlijke boomstammen werden verwijderd en het terrein werd onkruidvrij gemaakt en schoongemaakt.

In het operatiekwartier kregen de instrumentendozen een duidelijke identificatie en werden ze opnieuw geordend. Ook de opbergkasten werden overzichtelijker ingericht.

Dankzij de 5S-Kaizen-aanpak* werden de eerste verbeteringen zichtbaar in het bureau van de hoofdverpleegkundige. Van daaruit werd de methode uitgebreid naar de materniteit, het administratieve gebouw en de apotheek. Ruimtes die lange tijd niet waren schoongemaakt, kregen opnieuw een frisse uitstraling. Een arts van het ziekenhuis prees de inzet van het personeel en de zichtbare vooruitgang.

De gezamenlijke inzet heeft mijn engagement versterkt en gezorgd voor zichtbare verbeteringen in de hygiëne van het ziekenhuis. Ook het personeel waardeert die vooruitgang

– bevestigt Jean Claude Kabidi.

 

 

*5S-Kaizen is een Japanse methode voor continue verbetering. Ze streeft naar een propere, ordelijke en efficiënte werkomgeving door verspilling tegen te gaan en dagelijkse werkprocessen te verbeteren. De methode combineert de filosofie van voortdurende verandering (Kaizen) met vijf praktische principes (5S).

Verankeren om verder te groeien

Twee weken volstaan natuurlijk niet om alles te veranderen. De geboekte vooruitgang moet nu ook op lange termijn worden verankerd.
Voor de afdelingen intensieve zorg en reanimatie ligt de uitdaging erin de verworven kennis en vaardigheden binnen de teams te behouden, de beschikbaarheid van geneesmiddelen te garanderen en ervoor te zorgen dat de apparatuur goed blijft functioneren. Dat geldt onder meer voor de urgentiekast, die alle essentiële materialen voor noodsituaties moet bevatten.
Op het vlak van ziekenhuishygiëne ligt de prioriteit bij het bestendigen van de nieuwe werkwijzen. Daarvoor zijn voldoende verbruiksmaterialen nodig, zoals afvalzakken, duidelijk gelabelde vuilnisbakken en persoonlijke beschermingsmiddelen. Ook de wasmachine moet opnieuw operationeel worden gemaakt en de afvalbakken moeten beter worden afgeschermd. Een extra medewerker voor technisch onderhoud zou bovendien bijdragen aan een duurzaam en goed functionerend ziekenhuis.
Het zijn stuk voor stuk concrete aandachtspunten om de verworven kennis en verbeteringen te bestendigen, de zelfstandigheid van de teams te versterken en stap voor stap de kwaliteit van de zorg verder te verbeteren.

En wat nu?

In Kasongo-Lunda werd verandering niet gerealiseerd met woorden, maar met concrete daden: een intraveneuze toegang plaatsen, ziekenhuislinnen correct sorteren, een ruimte grondig schoonmaken. 78 zorgverleners leerden hoe belangrijk die kleine, concrete handelingen zijn – en vooral hoeveel verschil ze kunnen maken.

Voor de patiënten die vandaag en morgen in het Algemeen Referentieziekenhuis terechtkomen, maken ze mee het verschil. Een belofte die in de praktijk wordt waargemaakt.


Deze zending maakt deel uit van het meerjarenprogramma ‘Health for All’ 2022-2026 van Artsen Zonder Vakantie, Memisa en Chaîne de l’Espoir België.

Met de steun van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking.


Publicatiedatum : 09/11/2026
Tekst: Pierrot Kihala – Alexandra Guillot

Help onze Afrikaanse collega’s om noodzakelijke medische zorg toegankelijk te maken.

Secret Link