Burundi: In Gashoho bouw je samen aan betere chirurgische zorg

Tien dagen in de operatiezaal, 153 consultaties en 30 chirurgische ingrepen. Van 20 september tot 2 oktober 2026 werkte een team van Artsen Zonder Vakantie (AZV) samen met de lokale zorgverleners in het districtziekenhuis van Gashoho. Het ging daarbij om veel meer dan alleen operaties uitvoeren: kennis en vaardigheden delen, ervaringen uitwisselen en het vertrouwen van de lokale teams versterken, zodat zij steeds meer ingrepen zelfstandig kunnen uitvoeren.

Samen leren op de operatiezaal

Bij een operatie komt veel meer kijken dan alleen de chirurg. Van het preoperatieve onderzoek tot de opvolging van de patiënt na de ingreep: kwaliteitsvolle zorg vraagt om een samenspel van verschillende competenties en een nauwe samenwerking tussen zorgprofessionals.

Vanuit die aanpak sloten chirurg dr. Didier KAMATARI, anesthesietechnicus Lionel NIKWIMBONYE en operatieverpleegkundige Sophie DE JONGE aan bij het team van het districtziekenhuis van Gashoho in Burundi.

Gedurende tien effectieve werkdagen werkten de drie expert-vrijwilligers van AZV zij aan zij met hun Burundese collega’s. Dat gebeurde onder de coördinatie van de ziekenhuisdirecteur, dr. Eric NTAKIRUTIMANA.

Vanaf de eerste dag lag de focus op het samen organiseren van het traject voor patiënten die een geplande operatie moesten ondergaan. Van het chirurgisch consult en het overleg tussen de teamleden tot de preoperatieve anesthesiecontrole, de ingreep, de opvolging in de ontwaakruimte en de dagelijkse medische opvolging: elke stap werd samen besproken en gestructureerd.

Het doel was niet alleen om operaties uit te voeren, maar vooral om de werking van het ziekenhuis verder te versterken. Zo weet elke zorgverlener welke rol hij of zij opneemt en draagt iedereen bij aan de veiligheid van de patiënt.

153 consultaties en 30 operaties: leren door te doen

Er werd stevig doorgewerkt. In totaal vonden 153 chirurgische consultaties plaats: 54 door de chirurg in samenwerking met de lokale zorgverleners en 99 door de lokale teams zelf.

Van de 30 uitgevoerde operaties werden er 18 uitgevoerd door de vrijwillige chirurg en 12 door zijn lokale collega’s.

Deze verdeling weerspiegelt de aanpak van AZV: leren door te doen, stap voor stap. Zo krijgen de lokale teams steeds meer verantwoordelijkheid en vertrouwen om zelf chirurgische ingrepen uit te voeren.

Ook de uitgevoerde operaties boden de kans om de vaardigheden in de courante chirurgie verder aan te scherpen. Volgens de evaluatie van het AZV-team konden de artsen van het ziekenhuis na afloop van de zending verschillende ingrepen voortaan zelfstandig uitvoeren, zonder rechtstreekse begeleiding. Het gaat onder meer om het operatief behandelen van liesbreuken bij volwassenen, het corrigeren van bepaalde aangeboren afwijkingen bij kinderen als gevolg van een persisterend processus vaginalis (een open verbinding tussen de buikholte en de liesstreek), het verwijderen van lipomen en onderhuidse knobbeltjes, het insnijden van abcessen en het curetteren en verwijderen van afgestorven botweefsel bij chronische osteomyelitis (botontsteking).

Dankzij deze vaardigheden kunnen de lokale teams voortaan meer patiënten zelf behandelen en hun zorgaanbod verder uitbreiden.

Twee patiënten, twee verhalen, één gedeelde ambitie: kwaliteitsvolle zorg

Achter de cijfers schuilen patiënten en concrete situaties die tonen hoe belangrijk een goed voorbereid en sterk samenwerkend chirurgisch team is.

Een 63-jarige man werd met spoed opgenomen met een sigmoïdvolvulus, een draaiing van het laatste deel van de dikke darm die tot een ernstige darmobstructie kan leiden. Hij werd doorverwezen vanuit het ziekenhuis van Muyinga door een ander AZV-team, dat daar aan de slag was om de vaardigheden in de orthopedische chirurgie te versterken.

De operatie bestond uit een segmentaire sigmoïdresectie, een mesosigmoïdoplastie en een terminoterminale anastomose. Het herstel verliep zonder complicaties en de patiënt mocht op de zevende dag het ziekenhuis verlaten.

Deze casus toont ook de meerwaarde van samenwerking en kennisdeling tussen ziekenhuizen. Doordat twee AZV-teams gelijktijdig aan het werk waren in twee nabijgelegen ziekenhuizen, met complementaire expertise in orthopedische en algemene en abdominale chirurgie, konden ze klinische casussen met elkaar delen en de juiste expertise inzetten in het belang van de patiënt.

Een andere opmerkelijke casus was die van een 28-jarige vrouw met een volledig transversaal vaginaal tussenschot. Op 30 september werd ze geopereerd, waarbij het tussenschot werd verwijderd en een vaginoplastie werd uitgevoerd.

Niet alleen vaardigheden doorgeven, maar ook de juiste reflexen aanleren

Leren op de operatiezaal gaat verder dan het aanleren van technische handelingen.
Ook een goede voorbereiding, het inschatten van situaties en het leren uit ervaringen maken deel uit van het proces.

Tijdens de hele zending organiseerden de expert-vrijwilligers briefings vóór de ingrepen en debriefings achteraf. Ze begeleidden de zorgverleners bij de uitvoering van hun taken, namen deel aan multidisciplinaire patiëntenbesprekingen en verzorgden drie theoretische opleidingssessies voor de volledige groep.

Die afwisseling tussen praktijk en theorie versterkt niet alleen de individuele vaardigheden, maar verbetert ook de samenwerking en afstemming binnen het hele team.

Want veilige chirurgie vraagt meer dan technische kennis alleen. Goede communicatie, vooruitdenken en een sterke organisatie zijn minstens even belangrijk.

Wanneer de werkomstandigheden het team op de proef stellen

Ook in Gashoho worden de ziekenhuismedewerkers geconfronteerd met concrete materiële uitdagingen.
Stroomonderbrekingen, gevolgd door een defect aan de stroomgenerator en een tekort aan brandstof, zorgden ervoor dat de operatiezaal later dan gepland kon opstarten. Daardoor moest onder meer een geplande anoplastie bij een baby worden uitgesteld.
Maar deze situatie maakte ook duidelijk hoe belangrijk het is om te investeren in vaardigheden die verder gaan dan de medische zorg alleen. Dankzij de kennis en vaardigheden op het vlak van onderhoud en elektrische veiligheid, die de technicus met de steun van AZV had opgebouwd, kon hij de stroomgenerator zelf herstellen. Zo konden de geplande operaties alsnog doorgaan.
Een concreet voorbeeld van hoe de verschillende ziekenhuisdiensten met elkaar verbonden zijn. Want achter elke geslaagde operatie staan niet alleen zorgverleners, maar ook goed werkende apparatuur, bekwame technici en betrouwbare infrastructuur.

De resultaten verankeren, ook lang na de zending

Na afloop van de twee weken toonden de artsen van Gashoho een grote betrokkenheid en een groeiende wil om zich verder te ontwikkelen. Maar om de opgedane kennis en vaardigheden duurzaam te verankeren, zijn tijd en regelmatige opvolging nodig.

Daarom werden verschillende aanbevelingen geformuleerd voor de ziekenhuisdirectie: de protocollen die tijdens de zendingen werden ontwikkeld zichtbaar ophangen, maandelijks opleidings- en casusbesprekingen organiseren, een checklist voor chirurgische veiligheid invoeren, kwaliteitsindicatoren opvolgen en duidelijk vastleggen in welke situaties patiënten naar een ander ziekenhuis moeten worden doorverwezen.

Ook AZV blijft de lokale teams ondersteunen. Daarbij worden de expertenteams afgestemd op de doelstellingen die samen met de lokale partners worden bepaald. Daarnaast ondersteunt AZV de ontwikkeling van gestandaardiseerde protocollen om de kwaliteit en continuïteit van de zorg verder te versterken.

Want competenties versterken, betekent niet dat je kant-en-klare oplossingen aanreikt. Het gaat erom samen met de ziekenhuisteams de juiste voorwaarden te creëren, zodat ze zich verder kunnen ontwikkelen en hun opgedane kennis en vaardigheden ook in de dagelijkse praktijk kunnen toepassen.

In Gashoho vertellen de 30 uitgevoerde operaties dan ook maar een deel van het verhaal. De echte vooruitgang zit ook in de vaardigheden die de zorgverleners verder hebben aangescherpt, de gedeelde reflexen en het groeiende vertrouwen binnen het team.

Want door vandaag kennis en expertise te delen, bouwen we samen aan betere en duurzamere zorg voor morgen.


Met de steun van Artsen Zonder Vakantie (AZV), in samenwerking met het team van het districtziekenhuis van Gashoho en met financiële steun van Pelicano Foundation.


Tekst : Dr Ange  Mizero – Alexandra Guilllot
Publicatiedatum: 2/11/2026

Help onze Afrikaanse collega’s om noodzakelijke medische zorg toegankelijk te maken.

Secret Link